Ransomware nie zwalnia tempa, a wręcz przeciwnie, staje się coraz większym zagrożeniem dla firm na całym świecie. Mimo rosnących inwestycji w cyberbezpieczeństwo, ten typ ataku pozostaje jednym z najpoważniejszych ryzyk finansowych i operacyjnych. W drugiej połowie 2024 r. liczba aktywnych grup ransomware wzrosła aż o 179% w stosunku do 2023 r.. W 2025 r. notujemy wzrost ataków aż o 126% względem 2024 r., co oznacza, że cyberprzestępcy nie tylko zwiększają skalę działań, ale także doskonalą swoje metody. Jednym z głównych motorów tego wzrostu jest model Ransomware-as-a-Service (RaaS), który odnotował 57% wzrost liczby aktywnych grup w ciągu roku. Pierwszy kwartał 2025 okazał się rekordowy, ponieważ zidentyfikowano około 2300 udanych ataków na organizacje na całym świecie.
W tym artykule przyjrzymy się aktualnemu krajobrazowi ransomware, omówimy najnowsze usługi RaaS oraz wskażemy, na co organizacje powinny zwrócić szczególną uwagę w 2026 roku.
Czym jest RaaS (Ransomware-as-a-Service)?
Ransomware as a Service (RaaS) to innowacyjny, choć nielegalny model biznesowy w świecie cyberprzestępczości, w którym deweloperzy, zwani operatorami, tworzą i udostępniają zaawansowane narzędzia ransomware w formie subskrypcji lub usługi, podobnie jak w legalnym Software as a Service (SaaS). Afiliowani partnerzy płacą za dostęp do tych narzędzi, często w formie miesięcznej opłaty od 40 USD do kilku tysięcy dolarów i przeprowadzają ataki, dzieląc się zyskami z operatorami. Ten model "zdemokratyzował" cyberprzestępczość, umożliwiając osobom o ograniczonych umiejętnościach technicznych szybkie rozpoczęcie działalności, bez potrzeby tworzenia własnego ransomware od zera.
Historia RaaS sięga około 2018 roku, kiedy pojawiły się pierwsze platformy, takie jak GandCrab, a jego gwałtowny wzrost nastąpił w erze pandemii COVID-19, gdy zdalna praca zwiększyła podatności systemów na ataki. Dziś RaaS stanowi rynek wart miliardy dolarów na dark webie, gdzie pakiety oferują nie tylko malware, ale także dashboardy do monitorowania infekcji, wsparcie techniczne 24/7, aktualizacje oprogramowania, fora dyskusyjne, recenzje użytkowników oraz portale do negocjacji okupów- wszystko na wzór legalnych usług chmurowych. Najwyższe znane żądanie okupu w historii ataków ransomware wyniosło 75 milionów dolarów i miało miejsce w 2023 roku. Kwotę tę uzyskała grupa cyberprzestępców Dark Angels od jednej z firm z listy Fortune 50. To rekordowa suma, która pobiła wcześniejszy rekord wynoszący 40 mln USD (zapłacony przez firmę CNA w 2021 roku).

Najbardziej zaawansowane platformy RaaS dysponują profesjonalnymi panelami administracyjnymi, umożliwiającymi afiliantom bieżące śledzenie postępów infekcji, statusu płatności okupów, liczby zaszyfrowanych plików oraz innych kluczowych wskaźników. Proces dołączenia i uruchomienia ataku jest niezwykle uproszczony: wystarczy zarejestrować konto, zalogować się, uiścić opłatę (zazwyczaj w kryptowalutach, takich jak Bitcoin), wybrać wariant malware i zatwierdzić operację jednym kliknięciem. Wszystko to przypomina w pełni legalne modele SaaS, z kompleksowym wsparciem technicznym, szczegółową dokumentacją, regularnymi aktualizacjami oraz aktywną społecznością użytkowników.
Rynek RaaS charakteryzuje się ostrą konkurencją: operatorzy inwestują w kampanie promocyjne, tworzą estetyczne i profesjonalne strony internetowe, udostępniają tutoriale oraz utrzymują obecność w mediach społecznościowych dark webu. To w pełni zorganizowany, podziemny biznes, którego globalne koszty szkód spowodowanych ransomware szacowano w 2021 roku nawet na 20 miliardów USD, po gwałtownym wzroście z poprzednich lat. Według aktualnych prognoz Cybersecurity Ventures na 2025 rok, te koszty mają osiągnąć już 57 miliardów USD rocznie.
Wśród historycznych przykładów pakietów RaaS można wymienić takie jak Locky, Goliath, Shark, Stampado, Encryptor czy Jokeroo, choć lista jest znacznie dłuższa. Operatorzy tych platform często zmieniają nazwy, reorganize grupy lub wracają pod nowymi markami, dostosowując się do działań organów ścigania. W 2025 roku dominują bardziej współczesne grupy, takie jak Qilin, Akira, Cl0p, RansomHub czy reaktywowany LockBit, które kontynuują ewolucję tego modelu przestępczego.
Kto wykorzystuje Ransomware as a Service, po co i jak?
-
Operatorzy RaaS (deweloperzy): Są odpowiedzialni za tworzenie i utrzymywanie samego ransomware, niezbędnej infrastruktury oraz systemów obsługi płatności okupów. Zajmują się wszystkimi kwestiami technicznymi, regularnymi aktualizacjami malware oraz promocją swoich „produktów” na specjalistycznych forach w darknecie.
-
Afilianci (partnerzy): Kupują lub wynajmują dostęp do gotowych pakietów ransomware od operatorów. Ich zadaniem jest faktyczne rozprowadzanie złośliwego oprogramowania wśród ofiar, najczęściej za pomocą kampanii phishingowych, wykorzystywania znanych luk w zabezpieczeniach lub technik inżynierii społecznej.
-
Brokerzy dostępu początkowego (Initial Access Brokers): W bardziej złożonych operacjach pojawia się dodatkowy podmiot, który specjalizuje się w uzyskiwaniu początkowego dostępu do sieci firmowych (np. poprzez sprzedaż skradzionych danych logowania lub exploitów). Następnie sprzedają ten dostęp afiliantom, ułatwiając im wdrożenie ransomware.
-
Podział zysków: Po udanym ataku i otrzymaniu okupu od ofiary środki są dzielone między uczestników. Zazwyczaj afiliant otrzymuje większość- od 70 do 80% kwoty, natomiast operatorzy zatrzymują pozostałe 20-30%.
Dzięki takiemu podziałowi obowiązków model RaaS pozwala na masowe skalowanie ataków, obniżając jednocześnie barierę wejścia dla nowych przestępców.
Gdzie i od kogo można kupić Ransomware-as-a-Service ?
Operatorzy RaaS reklamują swoje pakiety na specjalistycznych forach, takich jak Exploit.in, RAMP, XSS czy inne platformy undergroundowe, a także w zamkniętych kanałach na Telegramie lub Discordzie. Rekrutacja afiliantów (partnerów) przypomina proces aplikacyjny: kandydaci muszą często przedstawić dowód posiadanych umiejętności, np. opis poprzednich udanych ataków lub dostęp do sieci ofiar aby uzyskać akceptację i dostęp do narzędzi.
Udział w RaaS jest ciężkim przestępstwem karanym na całym świecie. W USA za poważne ataki ransomware grozi nawet dożywotnie pozbawienie wolności, w Polsce wieloletnie więzienie na podstawie art. 267 i 269 Kodeksu karnego. Platformy RaaS są stale monitorowane przez służby międzynarodowe (FBI, Europol, NCA), co doprowadziło do zamknięcia wielu grup, np. LockBit w lutym 2024 roku w ramach operacji Cronos.
Jak skutecznie chronić się przed atakami Ransomware as a Service (RaaS)?
Ataki RaaS są coraz bardziej wyrafinowane, ale konsekwentne wdrożenie wielowarstwowej strategii obrony znacząco zmniejsza ryzyko infekcji i minimalizuje potencjalne szkody. Oto najważniejsze rekomendowane praktyki bezpieczeństwa:
-
Zaawansowana ochrona endpointów (EDR/XDR)
Wdrożenie nowoczesnych rozwiązań Endpoint Detection and Response działających 24/7, które nie tylko blokują znane zagrożenia, ale przede wszystkim wykrywają i zatrzymują podejrzane zachowania w czasie rzeczywistym.
-
Regularne i bezpieczne kopie zapasowe
Tworzenie częstych backupów danych zgodnie z regułą 3-2-1 (3 kopie, na 2 różnych nośnikach, 1 offline). Kluczowe jest przechowywanie co najmniej jednej kopii w izolowanym środowisku, odpornym na modyfikację przez ransomware.
-
Systematyczne testowanie backupów
Regularne przywracanie danych z kopii zapasowych, aby upewnić się, że proces odzyskiwania działa sprawnie i szybko w razie incydentu.
-
Efektywne zarządzanie podatnościami
Wdrożenie programu szybkiego łatania systemów operacyjnych, aplikacji i firmware’u. Priorytetowe zamykanie luk wykorzystywanych najczęściej przez atakujących (np. w protokole RDP czy popularnym oprogramowaniu).
-
Segmentacja sieci i zasada najmniejszych uprawnień
Podział sieci na strefy oraz ścisła kontrola dostępu, aby ograniczyć możliwość lateralnego ruchu atakującego.
-
Silna ochrona przed phishingiem i socjotechniką
Zaawansowane filtry poczty, narzędzia antyphishingowe oraz regularne szkolenia pracowników w rozpoznawaniu podejrzanych wiadomości i linków- to nadal najczęstsza droga infekcji.
-
Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA)
Obowiązkowe MFA na wszystkich krytycznych usługach, kontach administracyjnych i zdalnych dostępach (VPN, RDP).
-
Przygotowany plan reagowania na incydenty
Aktualny, przetestowany plan IR (Incident Response) z jasno określonymi rolami, procedurami i kontaktami zewnętrznymi (np. firma reagowania kryzysowego).
-
Budowanie kultury bezpieczeństwa i wymiana informacji
Cykliczne szkolenia całej organizacji oraz aktywne korzystanie z branżowych platform wymiany informacji o zagrożeniach (np. ISAC, raporty CISA, FS-ISAC).
Stosując te praktyki w sposób kompleksowy, organizacje nie tylko utrudniają atakującym wejście do systemu, ale także znacząco skracają czas i koszty ewentualnego odzyskiwania po incydencie. W świecie RaaS najlepszą obroną jest proaktywność i przygotowanie, nie ma jednego złotego środka, ale wielowarstwowa strategia działa niezawodnie.
Podsumowanie
Ransomware i model RaaS to dziś jedne z największych zagrożeń dla biznesu, ich skala i profesjonalizacja rosną w zastraszającym tempie. W obliczu rekordowych statystyk z 2025 roku jasne jest, że cyberprzestępczość działa jak dobrze zorganizowany biznes, a każda organizacja musi traktować ochronę danych jako priorytet. W świecie RaaS nie ma miejsca na improwizację, tylko przygotowanie daje realną szansę na obronę.