Sygnalista w firmie – nowe prawa i obowiązki

Sygnalista w firmie nabywa nowych praw. Projekt przedłożony przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wprowadza nowe regulacje mające na celu ochronę osób, które zgłaszają nieprawidłowości w miejscu pracy. Ustawa nakłada też obowiązki wobec pracodawców.

Może nim być osoba fizyczna lub przedsiębiorca, który współpracuje z wymiarem sprawiedliwości. Sygnalista w firmie zajmuje się zgłaszaniem nieprawidłowości, nadużyć lub nielegalnych działań. Sygnaliści działają w dobrej wierze z zamiarem poprawy sytuacji lub ujawnienia prawdy. Dbają o przestrzeganie zasad etycznych i prawnych. Odgrywają ważną rolę w demaskowaniu korupcji, naruszeń praw człowieka, nadużyć władzy, często narażając się przy tym na ryzyko represji lub prześladowań. 

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, czyli tzw. dyrektywy o sygnalistach lub dyrektywa o ochronie sygnalistów miała zostać wdrożona w Polsce do 17 grudnia 2021 r. Niestety, Polski rząd nie zdążył przygotować się na czas. Jednak, po wtorkowym posiedzeniu Rady Ministrów ma się to zmienić. Przyjęto projekt ustawy o ochronie sygnalistów.

Ochrona obejmuje osoby pracujące w sektorze prywatnym lub publicznym, więc zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, prowadzący działalność gospodarczą, wolontariusze, zatrudnieni na stażu, odbywający służbę wojskową i inni. 

Sygnaliści mają do dyspozycji trzy kanały zgłoszeń:

Ustawa ma też za zadanie chronić sygnalistów przed działaniami odwetowymi. Pracodawców zatem obowiązuje zakaz zwolnienia z pracy, dyskryminacji, mobbingu czy obniżania wynagrodzenia. Sygnaliści, którzy doświadczyli działań odwetowych, mają możliwość wszczęcia postępowania odszkodowawczego lub uzyskania zadośćuczynienia. Co więcej, na wniosek sygnalisty, pracodawca ma obowiązek zachowania jego tożsamości w tajemnicy. Ustawa przewiduje także pociągnięcie do odpowiedzialności sygnalistów, którzy zgłosili nieprawidłowości w złej wierze.

W obszarze kultury organizacyjnej wpływają na zwiększenie transparentności, promowanie odpowiedzialności oraz wzmocnienie etyki i uczciwości. Budują bezpieczną przestrzeń dla innych pracowników do zgłaszana niewłaściwych zachowań. 

Zgodnie z założeniami ustawy, przedsiębiorstwa muszą stworzyć wewnętrzną komórkę, która będzie odbierała od pracowników niepokojące sygnały. Pomoże w tym szyfrowany i bezpieczny system informatyczny online od Sygnanet. System zapewnia pełną poufność treści zgłoszeń oraz przekazanych załączników.